Ceza Hukuku

Ceza hukuku, bireylerin özgürlüklerini, mülkiyet haklarını ve temel yaşam standartlarını doğrudan etkileyen, telafisi güç sonuçlar doğurabilen en hassas hukuk disiplinidir. İster şüpheli/sanık sıfatıyla yargılanan taraf olun, ister suçtan zarar gören müşteki konumunda bulunun; sürecin en başından itibaren alanında uzman bir ceza avukatıyla temsil edilmek, adil yargılanma hakkının ve hukuki güvenliğin en büyük teminatıdır.

Ceza hukuku eğitimlerinde ilk olarak William Backstone’un “Bir masumun cezalandırılmasındansa, on suçlunun beraat etmesi daha iyidir.” o meşhur sözü söylenir ve tartışılır. Ceza hukuku sonuçları açısından sorumluluğu çok ağır ve büyük bilgi birikimi, çalışma ve tecrübe ister.

Kamu hukuku kapsamına giren ceza hukuku suç teşkil eden eylemlere karşı uygulanacak yaptırımları düzenler. Ayrıca, ceza hukukunun suçun konusu eylemin gerçekleşmesini önleyici ve eylemin gerçekleşmesi halinde ise yaptırım uygulama işlevi vardır. Bununla birlikte, ceza hukukunun suçluyu ıslah edip topluma geri kazandırma amacı vardır.

İcra hukukunda olduğu gibi ceza hukukunda da devletin kişiye yasakladığı bir güç devlet eliyle kullanılmaktadır. Şöyle ki; birisi başka birisini hürriyetinden yoksun kılması suç iken, ceza hukuku kapsamında devletin buna yetkisi vardır.

Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında sanıkların her zaman savunma hakları vardır. Bu nedenle, eğer kişi kendi imkanları ile avukat temin edemez ise belli hallerde kendilerine avukat atanır. Atanan avukatlara yine halk arasında ceza avukatı ya da cmk avukatı denmektedir. Ceza hukuku alanında çalışan avukatlar halk arsında ceza avukatı olarak da anılır. Sanığa avukat atanması bazı durumlarda isteğine bağlı iken bazı durumlarda ise zorunludur. Örneğin; şüpheli veya sanık; çocuk, kendisini savunamayacak derecede malûl veya sağır ve dilsiz ise ya da hakkında alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan dolayı soruşturma ya da kovuşturma yapılıyorsa istemi aranmaksızın barodan bir avukat görevlendirmesi istenir.

Ceza Davası Nedir?

Savcılık soruşturması sonucunda haklarında yeterli şüphe bulunan şahıslar hakkında kovuşturma yapılması için açtığı kamu davasıdır. Kısaca, mahiyetine bakılmaksızın her ceza davası bir kamu davasıdır.

Ceza davalarına bakmakla görevli genel mahkemeler;

Ağır ceza mahkemesi
Asliye ceza mahkemesi
İcra ceza mahkemesi

Bu mahkemelerin görevleri ile alakalı bir çok istisna olduğundan kesin bir ayrım yapılamaz fakat, temel kriter 10 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakmakla görevlidir. 10 yıldan fazla hapis cezası gerektiren işlere ağır ceza mahkemeleri bakmakla görevlidir.(5235 Sayılı Kanun md. 12)

Ceza davalarına bakmakla görevli özel kanunla kurulan diğer ceza mahkemeleri;

Çocuk ceza mahkemesi
çocuk ağır ceza mahkemesi
Devlet güvenlik mahkemesi (Türk yargı teşkilatında şu an bulunmamaktadır.)
Fikri ve sinai haklar ceza mahkemesi

gibi mahkemelerin yanı sıra sulh ceza hakimliğinin görevi ise soruşturma aşamasına dair işlemlerdir.

Ceza Davalarında Avukat Önemi

Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kapsamında yürütülen süreçler, katı usul kurallarına tabidir. Emniyet veya jandarma nezdinde ifade alma, gözaltı, tutuklamaya sevk ve savcılık soruşturması aşamalarında yapılacak stratejik bir hata, davanın (kovuşturma) seyrini geri dönülemez şekilde değiştirebilir. Bu nedenle, lehe olan delillerin zamanında toplanması, hukuka aykırı yollarla elde edilen delillerin dosyadan çıkarılması ve etkin bir savunma stratejisinin kurulması hayati önem taşır.