Avukat meslektaşlarımız için müvekkillerin infaz sürelerinin hesaplanması hukuki hizmetimizin çok önemli bir parçasıdır. İnfaz hesaplama karmaşık ve teknik bir süreç olduğundan infaz hesaplama araçları kullanılmakta ancak bu araçların neredeyse hepsi birçok zaman yanlış sonuçlar vermektedir. Bu nedenle doğru bilgiye ulaşmak biz avukatlar için çok önemli bir ihtiyaç haline gelmiştir. Bu yoğun ihtiyaç doğrultusunda infaz hesaplama konusunda sorun yaşayan hukukçulara Avukat Burak Yılmaz tarafından infaz hesaplama danışmanlığı verilmektedir. Avukat Burak Yılmaz Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nde istatistikçi olarak yüzbinlerce infaz hesaplaması yapmıştır. Ayrıca Burak Yılmaz infaz hukukunun temellerinin aktarılması için aşağıda özet bir metin hazırlamıştır. (-Av. İrem İLBARS)

Doğru Bilgi ile İnfaz Hesaplama Danışmanlığı için Avukat Burak Yılmaz 0505 445 9030

İnfaz Hesaplama Nedir?

Bu makale avukat meslektaşlarımıza Türkiye’de infaz hukukunun aşamalarını; hukuki dayanak, şartlar, uygulama usulleri, istisnaları ve ihlallerin sonuçları bakımından açıklamak amacıyla kaleme alınmıştır.

İnfaz suç karşılığında uygulanması öngörülen yaptırımların uygulanması anlamına gelmektedir.

Ülkemizde infaz hesaplama son derece karmaşık, hukuki ve teknik bilgi isteyen ve meşakkatli süreçlerdir. Gerek cezasızlık algısının giderilmesi gerekse hükümlülerin hakları açısından bu sürecin dikkatli ve profesyonel olarak yürütülmesi gerekir.

İnfaz Hesaplama cezanın tatbikinde uygulanması gereken yasal düzenlemeler ışığında hükümlünün ne kadar ceza çekeceğinin hesaplanması anlamına gelir.

 

İnfaz Hesaplama Aracı

Aşağıda yer alan infaz hesaplama aracı ile halk dilinde yatar hesaplanmaktadır.

UYARI: Ancak şunu önemle belirtmek gerekir ki internette yer alan infaz hesaplama araçlarının tamamına yakını birçok hesaplamayı yanlış gerçekleştirmektedir.

İnfaz Hukukunun Yasal Dayanakları Nelerdir?

İnfaz rejimi esasen 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile düzenlenir; ayrıca Denetimli Serbestlik Hizmetleri ve Açık Ceza İnfaz Kurumuna Ayrılma için yönetmelikler ve ilgili genelgeler bulunmaktadır. Kanun ve yönetmeliklerde yapılan değişiklikler uygulamayı ve hükmedilen cezanın yatar miktarını etkiler. 2020 yılında yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da önemli değişikliklere gidilmiş, halk arasında yatar olarak bilinen koşullu salıverilme oranları ve denetimli serbestlik sürelerinde değişiklikler yapılmıştır. İnfaz Hukukunun mevzuat dayanakları şu şekildedir.

• 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazına Dair Kanun
• 647 sayılı İnfaz Kanunu (01/06/2005 öncesi suçlarda lehe olması halinde uygulanan mülga kanun)
• 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu
• 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu
• 1721 sayılı Hapishane ve Tevkifhanelerin İdaresi Hakkında Kanun
• 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu
• 7188 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
• 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
• Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik (Yayım tarihi 29.03.2020)
• Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği
• Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik
• Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği

İnfaz Hukukunda Süreçler Nelerdir?

BİR HÜKÜMLÜNÜN İNFAZ YOLCULUĞU – ADIM ADIM İNFAZ

Ceza verildi şimdi ne olacak? İşte hükümlünün infaz yolculuğu şu şekilde başlar:

1. Ceza Mahkemesi tarafından mahkumiyet hükmü verilir.
2. Mahkumiyet hükmünden sonra ceza fişi düzenlenir. Ceza fişi, ceza mahkumiyetleri, fer’i cezalar ve güvenlik tedbirlerinin adli sicile bildirilmeleri için düzenlenecek fişi ifade eder.
3. Kesinleşme şerhi çıkar.
4. Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından infaz defterine kaydedilir.
5. Cumhuriyet Başsavcılığı hükümlü hakkında çağrı kağıdı ya da yakalama emri çıkarır.
6. Çağrı kağıdı hükümdeki adrese tebliğ edilir.
7. Hükümlü infazın yerine getirilmesi için Cumhuriyet Başsavcılığına başvurur.
8. Başvuru üzerine hükümlü infaz kurumuna gönderilir.
9. Hükümlü çağrı kağıdına rağmen 10 gün gelmezse yakalama emri çıkarılır.
10. Hükümlü ceza infaz kurumuna alınır.
11. Cumhuriyet Başsavcılığı hükümlüye hapis ceza süresinin, hüküm künye bilgilerinin, koşullu salıverme ve bihakkın tahliye tarihini belirten ‘’süre belgesi’’ halk arasındaki ismi ile müddetname verir.
12. Müddetnamede hata ya da usule aykırı durum varsa ceza mahkemesine itiraz edilir.
13. Hükümlünün üst ve eşyaları aranır.
14. Üst aramasından sonra hükümlü kabul odasına alınır.
15. Hükümlünün parmak ve avuç izleri alınır, fotoğrafları çekilir, kan grubu bilgileri kaydedilir.
16. Hükümlünün bulaşıcı hastalığı ya da kurumda tedavisi yapılamayacak hastalığı tespit edilirse Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir.
17. Hükümlünün öğrenim durumu tespit edilir.
18. Hükümlüye hükümlü kimlik belgesi çıkarılır.
19. Hükümlünün yıkanması sağlanarak suç grubuna uygun odaya götürülür.

Bir hükümlünün infaz yolculuğu sırasıyla şu şekildedir:

Tutukluluk (varsa) → Kapalı Cezaevi* → Açık Cezaevi → Denetimli Serbestlik → Koşullu Salıverilme → Hak Ederek Tahliye

*İnfaz sistemimizde kural olarak öncelikle kapalı ceza infaz kurumlarında infazı gerçekleştirmek esastır, ancak bazı durumlarda doğrudan açık ceza infaz kurumlarında infaz imkânları da mevcut olup makalenin devamında bu hususa değinilecektir.

Ne Kadar Hapis Cezası Alındığını Nasıl Öğrenebilirim? Cezada Artırım veya İndirim Nasıl Yapılır?

Ne Kadar Hapis Cezası Alındığını Nasıl Öğrenebilirim?

Bir ceza yargılaması sonucunda hapis cezası verildiğinde öncelikle ceza süresi yazılır. Ardından cezada artırım ve indirimler tek tek yazılır. Son olarak sanığın sonuç cezası hesaplanır. Bu karar sonrasında ceza fişi ve ardından müddetname adı verilen belge hazırlanır. Müddetname hakkında yargılanma yapılıp ceza verilen hükümlünün cezasının infazına ilişkin bir belgedir. Müddetnamede Cezaevine Giriş Tarihi, Hak Ederek Tahliye Tarihi, Denetimli Serbestlik Tarihi, Koşullu Salıverilme Tarihi ve varsa mahsup edilecek olan tutukluluk ve gözaltı süreleri bulunur. CMK 272.madde uyarınca, müddetnamenin tebliğ edilmesinden itibaren başlayan yedi günlük süre içinde müddetnameye itiraz edilebilir. İtirazın İnfaz Hâkimliği’ne yapılması gerekir. Burada itiraz süreci oldukça önemli olup hükümlünün birçok yılının kurtarılması sağlanabilir.

Cezada Artırım Veya İndirim Nasıl Yapılır?

Türk Ceza Kanununun 61. Maddesi cezada artırım ve indirimin nasıl yapılacağı konusunda gerekli kuralları içermektedir. Buna göre:

Hâkim, somut olayda;

a) Suçun işleniş biçimini,

b) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları,

c) Suçun işlendiği zaman ve yeri,

d) Suçun konusunun önem ve değerini,

e) Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığını,

f) Failin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığını,

g) Failin güttüğü amaç ve saiki,

Göz önünde bulundurarak, işlenen suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında temel cezayı belirler.

Suçun olası kastla ya da bilinçli taksirle işlenmesi nedeniyle indirim veya artırım, birinci fıkra hükmüne göre belirlenen ceza üzerinden yapılır.

Yani hâkim temel cezayı belirledikten sonra olayda olası kast veya bilinç taksir hali bulunması durumunda temel ceza üzerinden yapılacak ilk işlem bilinçli taksir nedeniyle TCK madde 22/3’de öngörüldüğü şekliyle ”Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi halinde bilinçli taksir vardır; bu halde taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.” hükmü gereğince artırım yapmalıdır. Eğer dava konusu olayda olası kast var ise; o zaman da TCK madde 21/2 ”Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast vardır. Bu halde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.” Hükmü gereğince temel cezadan indirim yapılacaktır.

Cezada Artırım ve İndirim Hallerinin Uygulanma Sırası

Bir suçun temel şekline nazaran daha ağır veya daha az cezayı gerektiren birden fazla nitelikli hallerin gerçekleşmesi durumunda; temel cezada önce arttırma sonra indirme yapılır. Yani hâkim öncelikle olası kast ve bilinçli taksir halleri varsa onları uyguladıktan sonra suçun nitelikli halleri olan ağırlaştırıcı ve hafifleştirici sebepleri mevcut olması halinde önce artırım nedenlerini sonra da indirim nedenlerini uygulayacaktır.

Ardından TCK madde 61/5 gereğince sırasıyla teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplere ilişkin hükümler ile takdiri indirim nedenleri uygulanarak sonuç ceza belirlenir.

Hapis cezasının süresi gün, ay ve yıl hesabıyla belirlenir. Bir gün, yirmidört saat; bir ay, otuz gündür. Yıl, resmi takvime göre hesap edilir. (Artık yıllarda 366 gün) Hapis cezası için bir günün, adlî para cezası için bir Türk Lirasının arta kalanı hesaba katılmaz ve bu cezalar infaz edilmez.

Tüm bu parametreler sonuç cezayı belirler. Her bir ayrıntı birbirinden önemli olup profesyonel bir infaz desteği doğru bilgiye ulaşmak için kritik öneme sahiptir.

En Az Hapis Cezası Ne Kadardır?

Türk Ceza Kanunu 49/1: Süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hallerde bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz. Ancak bu bahsedilen ceza sonuç ceza için geçerlidir. Makalemizin devamında bahsedilen İnfaz hesabındaki yatar hesabı için geçerli değildir. Örneğin bir kişi katalog suçlar hariç bir suçtan 2 yıl 1 ay ceza almış ise, koşullu salıverilme oranı ½’den 1 yıl 15 gün, denetimli serbestlik süresi olan 1 yıl çıkarıldığında da 15 gün yatarı hesaplanmaktadır. Bu 15 gün ceza infaz kurumunda infaz edilmelidir. Çünkü TCK 49/1’de bahsedilen yatar değil hükmedilen cezadır.

Ne Kadar Hapis Cezası Paraya Çevrilir?

TCK’nın 52. maddesi uyarınca Adli Para Cezası, Adli para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir. Madde metninden de görüleceği üzere Adli Para Cezası, suçun mağduru veya zarar görenine ödenmez, sanıktan tahsil edilen adli para cezası devlet hazinesine ödenir.

En az yüz ve en fazla beş yüz Türk Lirası olan bir gün karşılığı adli para cezasının miktarı, kişinin ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak takdir edilir.

Kararda, adli para cezasının belirlenmesinde esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ayrı ayrı gösterilir.

Hakim, ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurarak, kişiye adlî para cezasını ödemesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebileceği gibi, bu cezanın belirli taksitler halinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz. Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adlî para cezasının hapse çevrileceği belirtilir.

Adli Para Cezası Türleri

1- Doğrudan Adli Para Cezası: Türk Ceza Kanununda bazı suçlar bakımından hapis cezası değil Adli Para Cezası öngörülmüştür. Örneğin TCK 288.maddede düzenlenen Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs suçunda “Görülmekte olan bir davada veya yapılmakta olan bir soruşturmada, hukuka aykırı bir karar vermesi veya bir işlem tesis etmesi ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunması için, yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemek amacıyla alenen sözlü veya yazılı beyanda bulunan kişi, elli günden az olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılır.” şeklinde bir doğrudan adli para cezası düzenlemesi bulunmaktadır. Bu durumda suçun karşılığı doğrudan adli para cezası olarak düzenlenmiş olduğu için hakim hapis cezası değil, doğrudan adli para cezasına hükmetmek zorundadır.

2- Seçimlik Yaptırım Olarak Adli Para Cezası : TCK’da bir suçun karşılığı olarak hapis cezası VEYA adli para cezası olarak düzenleme mevcut ise yaptırımlarından yalnız birinin uygulanması seçimlik olarak öngörülmüş olup Hakimin takdir hakkı mevcuttur. Örneğin TCK 117/1. maddede düzenlenen İş Ve Çalışma Hürriyetinin İhlali suçunda “Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla, iş ve çalışma hürriyetini ihlal eden kişiye, mağdurun şikayeti halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis VEYA adlî para cezası verilir.” Şeklinde seçenek yaptırım öngörülmüştür.

3- Hapis Cezasından Çevrilen Adli Para Cezası: TCK m.50/1-a uyarınca Kasten işlenen suçlarda bir yıl veya daha az süreli hapis cezaları, adli para cezasına çevrilebilir. Taksirle işlenen suçlarda ise (bilinçli taksir durumları hariç) ceza miktarına bakılmaksızın tüm cezalar adli para cezasına çevrilebilir. Suçun Bilinçli Taksirle işlenmesi halinde 1 veya daha az süreli ise adli para cezasına çevrilebilir. Taksirle öldürme suçunun 2.fıkrasında yer alan fiili işleyenler hakkında üst sınır olan 15 yıl hapis cezası öngörülmesine rağmen hâkim takdiriyle bu süre Adli Para Cezasına çevrilebilir.

Hapis cezasından çevrilen adli para cezaları kural olarak hâkim takdirindedir. Ancak bu takdir yetkisinin bazı istisnaları mevcuttur. Eğer hükmolunan hapis cezası 30 gün veya daha az süreli ise hâkim, bu cezayı adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevirmek zorundadır. Ayrıca, yargılanan kişinin yaşının 18’den küçük veya 65 yaşından büyük olması halinde de hâkim, 1 yıl veya daha az süreli hapis cezasını adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevirmek zorundadır (TCK md.50/3), bu konuda hâkimin takdir hakkı yoktur.

5- Hapis Cezası ile Birlikte Hükmedilen Adli Para Cezaları: Türk Ceza Kanununda yer alan bazı suçlarda hem hapis hem de adli para cezasının birlikte uygulanması öngörülmüştür. Örneğin TCK 199.maddede yer alan Kıymetli damgada sahtecilik suçunda “Kıymetli damgayı sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis VE adlî para cezası ile cezalandırılır.” şeklinde düzenleme mevcuttur. Dikkat edilirse suçun alt sınırı 1 yıl olup bu süre de Adli Para Cezasına çevrilebilir. Yani hâkim, birlikte yaptırım olan adli para cezasına hükmetmesi halinde sanık hakkında 1 yıl hapis cezası verdiğinde, bu hapis cezasını da adli para cezasına çevirebilir.

Adli Para Cezası Tekerrüre Esas Alınır Mı?

Ceza Hukukumuzda kesinleşme sınırları mevcuttur. Kesin nitelikte adli para cezası tekerrüre esas alınmaz. Öte yandan tekerrür uygulanan sonuç cezanın hapis cezası olması gerekir, adli para cezası hakkında tekerrür hükümleri uygulanamaz. Yani kişinin sonradan işlediği suç adli para cezası ise tekerrür hükümleri uygulanmayacaktır.

İnfaz Koşulları Bakımından Hapis Cezaları

• Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezası
• Müebbet Hapis Cezası
• Süreli Hapis Cezası

Hastalık Nedeniyle Hapis Cezasının İnfazının Ertelenmesi

Hasta olan hükümlü cezasını resmi sağlık kuruluşlarının mahkumlara ayrılan bölümlerinde çeker. Ancak hükümlünün hastalığı bu hallerde hastalığı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa cezanın infazı iyileşene kadar geri bırakılır.

Hükümlü Kimlerle Görüşebilir?

Hükümlü şu kişilerle izin almaya gerek olmadan yüz yüze, haftada 1 kez, mesai saatleri içinde, yarım saatten az bir saatten fazla olmamak üzere görüşebilir:

• Eşi
• Birinci, ikinci, üçüncü derece kan ve kayın hısımları ile (anne, babası, büyükanne ve büyükbabası, çocuğu, torunu, kardeş, geln, damadı, kayınbirader, baldızı, yengesi, eniştesi, görümcesi, kayınvalidesi, kayınpederi, kayınvaldesinin annesi ve babası, kayınpederin anne ve babası, eşin başkasından olma çocuğu, büyükanne ve büyük babasının anne ve babaları, torun çocuğu, kardeş çocuğu, eş, amcası, halası, dayısı, teyzesi ve bunların eşleriyle)
• Vasisi veya kayyımı

Kapalı Görüş – Açık Görüş

Kapalı görüşte hükümlü ya da tutuklu ile ziyaretçiler arasında fiziki temas olmadan ve görevli tarafından dinlenebilecek şekilde sürdürülür.

Açık görüş ise hükümlü ve tutuklular ile ziyaretçilerin fiziki temaslarına imkan verir.

Avukat ile tutuklu ve hükümlünün görüşü

Avukat, vekaletname aranmaksızın tutuklu ile mahrem bir şekilde görüntünün açık ancak kimsenin konuşulanları duyamayacağı şekilde her zaman görüşebilir. Aynı anda en fazla 3 avukat tutuklu ile görüşebilir.

Avukat, hükümlü ile tatil günleri dışında ve çalışma saatleri içerisinde görevliler tarafından görülebilecek ancak konuşulanların duyulamayacağı özel bir şekilde görüşür.

İnfaz Hukukunun Teknik Boyutu

İnfaz Hesaplama Nasıl Yapılır?

Bir ceza yargılaması sonucunda hapis cezası verildiyse bu toplam ceza miktarını ifade eder. Ceza Hukukumuzda büyük çoğunlukla bu hapis cezalarının tamamı ceza infaz kurumunda infaz edilmeyerek Koşullu Salıverilme adı altında yatar süresi hesaplanması gerekmektedir. 2020 yılında yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun ile Koşullu Salıverilme oranları ½ , 2/3 ve ¾ olarak 3 ana başlığa ayrılmıştır. Genel kural ½ olmakla beraber kanun koyucu bazı suçlara 2/3 bazılarına ise ¾ infaz rejimi uygulamıştır. Ancak unutulmamalıdır ki Koşullu Salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun cezaevindeki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.

Koşullu Salıverilmede ana kural ½ olarak esas alınır. Ancak bazı istisna suçlarda farklı infaz rejimleri uygulanmaktadır. İstisna suçlar aşağıda sayılmıştır. Bu kapsamda;

Koşullu Salıverilme oranı 2/3 olan suçlar:

Türk Ceza Kanunu;

• 81. madde: Kasten Öldürme
• 82. madde: Kasten Öldürme Suçunun Nitelikli Halleri
• 83. madde: Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi
• 87/2.d: Yüzün Sürekli Değişikliğine Sebebiyet Veren Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama
• 94. madde: İşkence
• 95. madde: Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış İşkence
• 96. madde: Eziyet
• 102. madde: Cinsel Saldırı (2.fıkra hariç)
• 104. madde: Reşit Olmayanla Cinsel İlişki (2. ve 3. fıkra hariç)
• 105. madde: Cinsel Taciz
• 132. madde ve 138.madde arasındaki suçlar: Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar
• 220. madde: Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma (Çıkar Amaçlı Suç Örgütü)
• 326. madde ve 339.madde arasındaki suçlar: Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk
• 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanununda yer alan suçlar

*Ana Kural olan ½ oranını gerektirir suçlarda tekerrür halinde de 2/3 infaz rejimi uygulanır.

*Suçu İşleyen 18 yaşından küçük ise (Suça Sürüklenen Çocuk) ¾ oranını gerektirir suçlarda 2/3 infaz rejimi uygulanır.

Koşullu Salıverilme oranı 3/4 olan suçlar:

Türk Ceza Kanunu;

• 102/2: Cinsel Saldırı (organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle)
• 103. madde: Çocukların Cinsel İstismarı
• 104/2: Reşit Olmayanla Cinsel İlişki (Suçun mağdur ile arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenmesi halinde)
• 104/3: Reşit Olmayanla Cinsel İlişki (Suçun, evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde)
• 188. madde: Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti
• 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda yer alan suçlar
• Terör Faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar

*2.Kez Mükerrirler hakkında da 3/4 infaz rejimi uygulanır.

Koşullu Salıverilme Uygulanmayan Haller:

• Koşullu Salıverilmesi Geri Alınanlar
• Disiplin Hapsi
• Zorlama Hapsi
• Tazyik Hapsi
• Adli Para Cezasından Çevrilen Hapis Cezaları
• TCK 302 ile TCK 325 arasındaki suçlardan Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezasına çarptırılanlar

Koşullu Salıverilme Oranlarını bir tablo halinde özetlemek gerekirse:

Ana Kural	İstisna Suçlar
	2/3 Olan Suçlar	3/4 Olan Suçlar
1/2	81-82-83	102/2
	87/2-d	103
	94-95-96	104/2 ve 104/3
	102 (2. fıkra hariç)	188
	104 (2. ve 3. fıkra hariç)	3713 sayılı TMK
	105	Terör Suçları
	132-138 arası
	326-339 arası
	220
	MİT Kanunu
	*Suçu İşleyen Çocuksa
	102-103-104-105
	188
	3713 sayılı TMK
	220
	Terör Suçları
	*1/2’lik Suçlarda Tekerrür	2. Kez Mükerrir

 

İnfaz Sürelerinin Üst Sınırı

Hukuk sistemimizde bir kişi birden çok suç işlemesi halinde kural olarak cezalar içtima (toplanma) edilir. Kamuoyunda birçok kez gündem olan 180 yıl hapis, 500 yıl hapis gibi cezalar bu içtima işlemi sonucunda ortaya çıkan ceza miktarlarıdır. Öte yandan kanun koyucu ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis cezaları için ise farklı miktarlarda üst sınırlar koymuştur.

Bir Kişi En Fazla Ne Kadar Hapis Yatabilir?

Süreli Hapis Cezalarında bir kişinin ceza miktarı ne kadar yüksek olursa olsun ceza infaz kurumunda geçirebileceği en yüksek süre (cezaevindeki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi halinde) genel suçlarda 28 yıl, Terör veya Örgüt suçlarında 32 yıl, mükerrir suçlarda da 32 yıldır.

Müebbet Hapis Cezalarında bir kişinin ceza miktarı ne kadar yüksek olursa olsun ceza infaz kurumunda geçirebileceği en yüksek süre (cezaevindeki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi halinde) genel suçlarda 24 yıl, Terör veya Örgüt suçlarında 30 yıl, mükerrir suçlarda da 33 yıldır.

Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezalarında bir kişinin ceza miktarı ne kadar yüksek olursa olsun ceza infaz kurumunda geçirebileceği en yüksek süre (cezaevindeki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi halinde) genel suçlarda 30 yıl, Terör veya Örgüt suçlarında 36 yıl, mükerrir suçlarda da 39 yıldır.

Ancak bir kişi bu hapis cezası türlerinden birden çok kez hüküm giymiş olabilir. Bu durumda:

Birden fazla Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezalarında en yüksek süre genel suçlarda 36 yıl, Terör veya Örgüt suçlarında 40 yıldır. Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezası ile Müebbet Hapis Cezası birlikte infaz edildiğinde ve Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezası ile Süreli Hapis Cezası birlikte infaz edildiğinde de durum aynıdır.

Birden fazla Müebbet Hapis Cezalarında ve Müebbet Hapis Cezası ile Süreli Hapis Cezası birlikte infaz edildiğinde ise en yüksek süre genel suçlarda 30 yıl, Terör veya Örgüt suçlarında 34 yıldır.

İnfaz Hukukumuzda en yüksek sürenin istisnası ise TCK 302 ile TCK 325 arasındaki suçlardan Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezasına çarptırılanlar ömür boyu infaz edilir.

İnfaz Sürelerinin Üst Sınırına İlişkin Tablo

Üst sınıra ilişkin detaylar şu şekildedir:

	Müebbet	Ağırlaştırılmış Müebbet	Süreli
Genel Suçlar	24	30	28
Terör veya Örgüt	30	36	32
Mükerrir	33	39	32

	Genel Suçlar	Terör veya Örgüt
Ağ. Müeb + Ağ. Müeb veya Ağ. Müeb + Müebbet veya Ağ. Müeb + Süreli	36	40

Müebbet + Müebbet veya Müebbet + Süreli

30

34

Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi

Bu bölümde, mükerrir suçlarda infaz rejimine ilişkin detaylar yer almaktadır.

Cezalarda Tekerrür Nedir? (Mükerrirlik)

TCK 58/1. Maddesi gereği; Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suçun işlenmesi halinde, tekerrür hükümleri uygulanır. Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez. Tekerrür hükümleri, önceden işlenen suçtan dolayı Beş yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet halinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezasına mahkûmiyet halinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl, geçtikten sonra işlenen suçlar dolayısıyla uygulanmaz. Tekerrür halinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur. Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Birinci suç kesinleşip infaz edildikten sonra, ikinci suç işlenmiş ise;

(TCK 58/2. Maddesi gereği; (2) Tekerrür hükümleri, önceden işlenen suçtan dolayı;

a) Beş yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet halinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl geçmeden,

b) Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezasına mahkûmiyet halinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl geçmeden 2. Suç işlenirse, kişi mükerrirdir. 3 yıl ve 5 yıllık süreler geçtikten sonra suç işlenirse, 2. Suçta mükerrirlik olmaz.

Mükerrer İşlenen Suçlarda İnfaz Hesaplama Nasıl Yapılır?

Mükerrer olarak işlenen suçlardan dolayı mahkûm olanlar ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının 39 yılını, Müebbet hapis cezasının 33 yılını, Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla 32 yılını, Süreli hapis cezalarının ise 2/3’ünü infaz ederler. Ancak koşullu salıverilme oranı 2/3’den fazla olan suçlar bakımından tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır. Örneğin ¾ infaz rejimini gerektirir TCK 188 (Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti) ile TCK 103 (Çocukların Cinsel İstismarı) suçlarını mükerrer olarak işleyen kişi koşullu salıverilme oranı 2/3’den fazla olan suçları işlediği için yine ¾ infaz rejimine tabi olacaktır.

Denetimli Serbestlik Süreleri

7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile birlikte Denetimli Serbestlik Sürelerinde değişiklik yapılmıştır. Anılan yasal düzenlemeye göre 30.03.2020 öncesi işlenen suçlarda Denetimli Serbestlik Süresi 3 yıl, 30.03.2020 sonrası işlenen suçlarda ise Denetimli Serbestlik Süresi 1 yıldır.

Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Süreleri

Açık ceza infaz kurumları hükümlülerin iyileştirilmelerine, çalıştırılmalarına ve meslek edinmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimi ile yetinilen kurumlardır. Açık ceza infaz kurumlarına ayrılan hükümlüler cezaevi dışında iş alanlarında çalışabilir, kimse tarafından dinlenmeden telefonla konuşabilir, çeşitli etkinliklere katılabilir, aileleriyle bağlarını sürdürmeleri-güçlendirmeleri ve dış dünyaya uyumlarını sağlamak için izin alabilirler. (yılda üç defa, yol süresi ile birlikte 7 güne kadar izinli olarak dışarıda yakınları ile vakit geçirebilirler)

Bir hükümlünün doğrudan Açık Ceza İnfaz Kurumlarına ayrılması için Kasten işlenen suçlar bakımından 3 yıl veya daha az, Taksirle işlenen suçlar bakımından 5 yıl veya daha az ceza almış olması gerekir. Ancak bu kuralın istisnası mevcuttur. Örgüt suçları, Cinsel suçlar ve Terör suçları ceza miktarına bakılmaksızın doğrudan açık ceza infaz kurumlarına ayrılamazlar, önce kapalı ceza infaz kurumlarında gerekli süreleri geçirdikten sonra şartların oluşması halinde açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilirler. Aynı şekilde Adli Para Cezasından Çevrilen Hapis Cezaları ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu gereğince Tazyik Hapsi cezası alanlar da doğrudan açık ceza infaz kurumlarına ayrılamazlar.

Açık Ceza İnfaz Kurumlarına ayrılma süreleri yönetmelikle belirlenmiştir. Açık Ceza İnfaz Kurumlarına ayrılmanın temel kuralı toplam ceza miktarı 10 yıldan az ise 1 ay, 10 yıldan fazla ise toplam cezanın 1/10’unu kapalı ceza infaz kurumunda infaz etmiş olmaktır. Bununla birlikte kural olarak koşullu salıverilme tarihine 7 yıl kalan hükümlüleri Açık Ceza İnfaz Kurumlarına ayrılmalarını öngörürken bazı suç tiplerine ilişkin daha az sürelere hükmedilmiştir.

Koşullu Salıverilmesine 5 Yıl Kala Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılabilecek Suç Türleri:

Türk Ceza Kanunu;

• 142. madde: Nitelikli Hırsızlık
• 148. madde: Yağma
• 188. madde: Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti
• 190. madde: Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma
• Müebbet Hapis Cezaları

Koşullu Salıverilmesine 3 Yıl Kala Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılabilecek Suç Türleri:

Türk Ceza Kanunu;

• 102. madde: Cinsel Saldırı
• 103. madde: Çocukların Cinsel İstismarı
• 82/1.d: Kasten Öldürme Suçunun Nitelikli Hali (Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı)
• 86/3.a: Kasten Yaralama (Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı)
• 96/2.b: Eziyet (Üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe veya boşandığı eşe karşı)
• Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda Toplam Cezasının 1/3’ünü infaz eden hükümlüler

Koşullu Salıverilmesine 2 Yıl Kala Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılabilecek Suç Türü:

Türk Ceza Kanunu;

• 221. madde: Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma suçunda Etkin Pişmanlık Halleri

Koşullu Salıverilmesine 1 Yıl Kala Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılabilecek Suç Türü:

• Terör Suçları

Açık Ceza İnfaz Kurumuna Ayrılamayacak Hükümlüler

• 2.Kez Mükerrirler
• Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezası alan hükümlüler
• Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda 5 Defadan Fazla Hücre Cezası Alıp Sonuncusunun Üzerinden 1 Yıl Geçmemiş Olanlar
• Tutuklular
• Koşullu Salıverilmesi Geri Alınanlar
• Denetimli Serbestlik İhlali Yapanlar
• Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan firar edenler
• Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan 2 defa firar edenler
• Disiplin Hapsi hükümlüleri

Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Sürelerine İlişkin Tablo

Görüldüğü üzere bir hükümlünün infaz süreci son derece karmaşık ve meşakkatli bir süreçtir. Bu makalede infaza ilişkin tüm süreç özet halinde anlatılmaya çalışılmış olup, başkaca istisnalar da mevcuttur.

Yazar: Avukat Burak Yılmaz